Türkiye’de motorsporları ve FIAT

20’inci yüzyılın başlarında İstanbul’daki otomobil sayısı yüzlerle ifade ediliyordu. 1920’lerde ise bu sayı 2 bin civarındaydı. O dönemde otomobil sahibi olmak başlıbaşına bir olaydı.

Aslında Türkiye’de otomobil yarışlarının tarihi, ülkeye gelen otomobillerin tarihi kadar eskidir. Önceleri kişisel çabalarla yapılan yarışlar, daha sonra otomobil cemiyeti tarafından düzenlenmeye başladı.

Türkiye’deki otomobil sporlarının gelişimi, 1920’lerde başlamasına rağmen, 1960 yılına kadar Turing Kulubü bünyesinde amatör şartlarda düzenlenen otomobil sporları, 1960 yılından itibaren bu kulüp bünyesinde oluşturulan Türkiye Turing Otomobil Kurumu’na devredildi. Bu kurum aynı zamanda tüm dünyadaki otomobil sporları faaliyetlerinin yönetim merkezi olan FIA (Federation International Automobile)’nın Türkiye Temsilcisi oldu.

60’lı yıllar geride kalıp 70’ler başladığında Türkiye’de otomobil sporları artık daha profesyonel hale gelmeye başlamıştı. 1971 yılında düzenlenen Ege Rallisi, aynı zamanda ilk uluslararası rallimizdi. 35 otomobilin start aldığı bu yarışı Ali Sipahi – Sevim Sipahi çifti kazandı.

Günaydın Ralli’leri dönemi

Dönemin en ünlü yayın organlarından biri olan Günaydın Gazetesi, Ali Sipahi’nin hazırladığı bir projeye destek verme kararı alarak Günaydın Türkiye Rallisi düzenlendi. İlki 1972 yılında yapılan Günaydın Türkiye Rallisi’nin, yerli otomobiller arasında yapılması kararlaştırıldı.

FIAT markasını temsilen en ünlü modeli Murat 124’ler vardı yarışta. O dönemin rallileri bugünkü kadar dar bir alanda değil, neredeyse ülkenin büyük bir bölümü üzerinde gerçekleştiriliyordu. Birinci Günaydın Türkiye Rallisi’nin parkuru İstanbul’dan başlayıp, Şile, Adapazarı, Kandıra, Akçakoca, Zonguldak, Amasra, Devrek, Bolu, Beypazarı, Ankara, Nallıhan, Taraklı, Bilecik, Bursa, Uludağ, Karamürsel, Adapazarı ve tekrar İstanbul güzergahından oluşuyordu. Bunun da anlamı toplam 2 bin kilometreden oluşan bir yarış demekti. Bu zorlu yarıştan, Tofaş markası adına Mete Oktar - Levent Pekün ikilisinin yarıştığı Murat 124, 38 otomobilin start aldığı yarıştan genel klasman ikincisi olarak ayrıldı. Tadilatlı adı verilen, bugünkü anlamıyla güçlendirilmiş otomobiller sınıfında ise Ender Kitapçı ve Haluk Görkem’in yarıştığı Murat 124 birinci olmuştu.

Bir yıl sonra yine Günaydın Rallisi ikinci kez düzenlendiğinde yarışa katılan otomobil sayısı 63’e yükselmişti. Bu 63 otomobil içinde 40 tanesi Murat 124’tü.

Tofaş Fiat, o dönemin en popüler markalarından biriydi ve dönemin popüler sporlarından biri olan otomobil sporlarındaki yerini almakta gecikmedi.

Günaydın Türkiye Rallisi’ne gösterilen yoğun ilgi, Türkiye’de üretim yapan otomobil firmalarının motorsporlarına daha profesyonel yaklaşması gereğini doğurdu. Tofaş FIAT, Renault ve Anadol grubu, artık ralliler için ciddi bütçeler ayırıyor ve otomobillerini yarışlara daha iyi hazırlıyordu.

1974 yılında üçüncü kez düzenlenen Günaydın Rallisi öncesi gazete sayfalarında yer verilen haberler, üç yerli firmanın da yarış için nasıl bir ciddiyetle hazırlandığını anlatıyordu. Tofaş Ralli Grubu, bu yarış için 14 adet Murat 124 ayırdı. Bunlardan 5’i yarışacak diğer 9’u ise servis verecekti.

Bu yarışın galibi, pek de yabancı olmadığımız bir isim, Faruk Süren ve co-pilotu Lemi Tanca’ydı. Renault 12’yle yarışan bu ikiliyi, Murat 124’le Levent Pekün – Azmi Avcıoğlu çifti takip etti.

O yıl Ankara Otomobil Kulübü’nün düzenlediği Cumhuriyet Rallisi’nde Tofaş Grubu’nun gövde gösterisi vardı. Yarışın birincisi Murat 124’le Levent Pekün – Azmi Avcıoğlu, ikincisi yine Murat 124’le Ali Sipahi – Sevim Sipahi’ydi. Üçüncü ve dördüncü sıralarda da Murat 124’ler yer aldı.

1974 yılında Yugoslavya’nın Üsküp şehrinde düzenlenen 9’uncu Balkan Rallisi’ne katılan Türk ekiplerden Haluk Karamanoğlu – Aydın Ulusan, Murat 124’le ikinci olmayı başardı. O sezon sonunda Murat 124 pilotu Ali Sipahi dördüncü kez Türkiye Şampiyonluğunu ilan etti.

1975 yılı, Tofaş Ralli Grubu pilotlarından Levent Pekün’ün önemli başarılara imza attığı bir sezondu. Ralli ve tırmanma yarışlarının çoğunda Murat 124’ünü zirveye taşımayı başarıyordu. Ve sezon sonunda Türkiye Şampiyonuğuna ulaşan isim de Levent Pekün oldu.

1976 yılında Günaydın Rallisi beşinci kez düzenlendiğinde, Türk otomobil sporlarının efsane isimlerinden biri olan Renç Koçibey de bir Murat 124’le yarışa katıldı. 1428 kilometreden oluşan ve 63 otomobilin start aldığı bu zorlu yarışı usta pilot Renç Koçibey ve copilotu Sabit Akça kazanarak Tofaş Ralli Grubu’nun zaferlerine bir yenisini daha ekledi. Bu yarışı ikinci sırada tamamlayan ekipse, bir yıl öncesinin Türkiye Şampiyonu, Levent Pekün – Sevim Sipahi’ydi. Bu ekip de Murat 124’le yarıştı.

Aynı yıl Bursa’da düzenlenen Yeşil Bursa Rallisi sonunda ilk iki sıra, Günaydın Rallisi’nde olduğu gibi Murat 124 pilotları Renç Koçibey ve Levent Pekün’den oluştu.

1977 yılında Günaydın Rallisi’ne yeni bir uygulama getirildi ve o güne kadar sadece yerli otomobil markalarının katılabildiği yarış, artık yabancı markalara da açık olacaktı. Porsche, Mercedes, Opel, BMW, Ford gibi markalar o sene yarışa katılan otomobiller arasında yer aldı. 1980 yılında ise farklı bir çok marka arasında geçen zorlu rallide FIAT 131 ile yarışan Azmi Avcıoğlu ve eşi Beyza Avcıoğlu genel klasman birinciliğini kazandı. Bu ekip bir yıl sonra yine Günaydın Rallisi’nde ve yine FIAT 131 ile bu kez ikincilik kürsüsündeydi. 1980 yılının en acı olayı ise Günaydın Rallileri’nin mimarı ve Tofaş Ralli Grubu’nun hem direktörü hem de pilotu Ali Sipahi’nin, geçirdiği rahatsızlık nedeniyle vefatı oldu.

Kazanılan bu zaferler, şampiyonluklar, birincilikler bir süre sonra Tofaş’ın motorsporlarına verdiği uzun ara ile sona erdi. Kişisel olarak FIAT markasıyla yarışanlar vardı fakat artık fabrika desteği yoktu.

Tofaş’ın fabrika desteği yoktu fakat FIAT grubunun bir diğer markası olan Lancia, bir süre sonra Türkiye parkurlarında görülmeye başladı.

Tofaş geri dönüyor

Tofaş – FIAT’ın motorsporlarına verdiği uzun ara 90’lı yılların ortalarında yavaş yavaş bitiyor ve bir dönemin motorsporlarındaki efsane markalarından biri olan FIAT’ın tekrar geri dönüş için hareketlenmeye başladığı gözlerden kaçmıyordu.

1993 yılında ülkemizin ilk asfalt yarış pisti olan İzmit Körfez Pisti’nin temelinin atılışı, Türkiye’deki motorsporları için önemli bir tarihi simgeliyordu. Ülkemizin motorsporları merkezi haline gelecek olan Körfez Pisti’nin yapımı tamamlandığında yani 1994 yılında, çeşitli özel organizasyonlar ve Türkiye Şampiyonaları burada düzenlenmeye başladı.

İleri>>